پرنده ی بی آشیان

parandeyebiashiyan — Wed, 25 Jun 2008 12:20:18 GMT

دلم عجیب هوای لالایی کرده بود و کسی نبود که برایش بخواند...

این لالایی را برایش نوشتم.

لالایی

لالا لالا کسی اینجا

دلش با تو نمی مونه

لالا لا لا که از دردات

کسی چیزی نمی دونه

***

لالا لا لا که سهم تو

فقط اشک دل خونه

لا لا لا لا که این روزا

واست گریه چه آسونه

***

لا لا لا لا تو این دنیا

دلت جا مونده انگاری

لا لا لا لا که غمگینه

نوازش های اجباری

***

لا لا لا لا دل تنگم

ببند آروم چشماتو

لالا لالا شاید تو خواب

نبینی رنگ غمهاتو

۸۷/۴/۴

۵۰ دقیقه ی بامداد

۲)

دو چشم خمار و یک لب گریانم

عمریست که با قافیه در زندانم

در بین کمان ابرویم تیری نیست

تا تیر زند به قلب زندانبانم

در آینه ی نگاه غارتگر مست

سیمای دل انگیز زنی عریانم

انگیزه ی شعر و شاعری می گیرند

از خط سیاه و تیره ی چشمانم

هر روز برای یار نو شعری نو

از وسعت عاشقانه ها حیرانم

لیلای سیاه چشم و شیرینی نیست

این بار به جستجوی یک انسانم.

۸۷/۳/۲۲

۲:۱۰ بامداد

شکست سکوت قرن ها

parandeyebiashiyan — Thu, 05 Jun 2008 06:04:18 GMT

بدون شک ادبیات هر کشور آیینه ایست که آرمان ها افکار و روحیات افراد آن جامعه را در خود

منعکس می سازد.بازتابی برآمده از ذهن نویسنده که اگر نیک بنگریم به کل جامعه

تعلق دارد.چراکه افکار انسان تحت تاثیر محیط و باورهای حاکم بر آن شکل می گیرد.خواه

این باورها درست و خواه از پایه نادرست و بی اساس باشند.با تکیه بر این نکته می توان

در بررسی یک اثر ادبی آن را برخاسته از ذهنیت کلی اجتماع دانست که بر ذهنیت

خالق اثر تاثیر فوق العاده ای گذاشته است.از دیرباز زن در ادبیات ایران حضور داشته است

از منظومه های عاشقانه تا شعرهای غنایی که هر یک به نحوی درباره ی یک شخصیت

زن قلم فرسایی نموده اند و در اکثر موارد آن آثار در زمره ی بهترین آثار قرار گرفته اند.

لیلی و مجنون خسرو و شیرین و هقت پیکر هر یک آثاری هستند که در آنها یا

قهرمان اصلی زن بوده است و یا زن وسیله ای برای ارتقای مرد به درجات بالای عرفانی

شده است.در هفت پیکر نظامی گنجوی که به زندگی بهرام گور پادشاه ساسانی اختصاص

دارد زن پیش درآمدی می شود برای رسیدن مرد به وصال حق.بدین ترتیب که بهرام

هفت عروس از هفت اقلیم به خانه می آورد و برای هر یک عمارتی بنا می کند و هر

عمارت را به رنگ یکی از سیارات هفت گانه می آراید.ترتیب رنگها به قرار زیر می باشد:

۱)کیوان:مشکی ۲) خورشید:زرد ۳)ماه:سبز ۴)مریخ:سرخ

۵)عطارد:آبی ۶)مشتری:صندل گون ۷)زهره:سفید

هفت گنبد که از سیاه تا سفید همه ی رنگها و از کیوان تا زهره همه ی سیارگان و از

شنبه تا جمعه همه ی زمان ها را در بر می گیرد و بهرام هفت روز هفته را در این گنبدها

به سر می برد تا در نهایت به یاری این هفت زن و طی هفت مرحله از سیاهی به سفیدی

برسد.نکته ی جالب توجه اینست که نظامی برای معرفی این زنان تنها از نام پدرانشان استفاده

کرده است و معرفی زن از خود هویت مستقلی ندارد.بدین ترتیب که اگر بهرام را از کل مجموعه

بیرون بکشی این هفت زن کوچکترین حرفی برای گفتن ندارند و تنها در سایه ی مرد است

که مجالی برای دیده شدن می یابند.این مسئله یعنی هویت مستقل قائل نشدن برای زن

و استفاده از آن تنها به عنوان عامل و وسیله شیوه ایست که در اکثر آثار به جا مانده از

ادبیات آن دوره شاهد هستیم.آثاری که بی شک بازتاب اندیشه ی یک فرد نیست و به

تفکری جمعی درباره ی زن بر می گردد.اجتماعی که نظامی گنجوی در آن زیسته است و

خواه ناخواه بر قلم او بی تاثیر نبوده است.خسرو و شیرین یکی دیگر از پنج گنج نظامی است

که در آن زن حضوری مستقیم و چشمگیر دارد.نظامی در این منظومه برای شیرین شخصیتی

مستقل قائل شده است.شیرین با خصوصیات خود به تصویر کشیده شده و کوچکترین اشاره ای

به پدر یا وجود مرد دیگری در زندگی او نشده است.هر چند در این منظومه نیز شیرین نقش

راهنمای خسرو را ایفا و او را تشویق می کند تا تاج و تخت از دست رفته را باز یابد و راه و رسم

عدالت را در پیش گیردالبته گاهی بعضی ادیبان آن زمان حتی این نقش زن را مورد هجوم

قرار داده اند.آنچنان که از دیدگاه سعدی(( مشورت با زنان تباه است و سخاوت با مفسدان گناه.))

پس در یک تقسیم بندی کلی به زن در ادبیات کلاسیک ایران از سه منظر نگریسته شده است.

۱)اصل و نسب خانوادگی:که با تکیه بر آن می توان بر خوب بودن زن صحه گذاشت.

۲)عامل تباهی یا رشد:به این معنا که همواره زن است که مرد را به مراتب کمال رسانده یا

به ورطه ی نابود می کشاند.

۳)زن و عشق زمینی:که در اغلب موارد پیش درآمدی برای وصال حق می شود.

به تدریج و با گذر زمان زن ایرانی خود راوی رنج ها دردها آرزوها و اندیشه هایش می شود.

تلاشی که نمونه ی بارز آن را در ترانه های به جامانده از عصر قاجار و پس از آن شاهد هستیم

هر چند تذکره نویسان در این مورد نیز به زندگی خانوادگی شاعران زن بیشتر از شعر آنان

توجه نشان داده اند.از این مورد به راحتی می توان دریافت که از این حیث زنان شاعر در ایران

نسبت به سایر کشورهای همسایه از موقعیت بهتری برخوردار بوده اند.چرا که در خارج از

مرزهای ایران با هدف رفع اتهاماتی همچون بی پروایی و بی شرمی به آنان القابی نظیر

مخفی عصمتی و عفتی داده می شد.زنان شاعر در شعرهایشان به بیان احوالات زنانه ای

پرداخته اند که گاه به صورت گلایه از وضعیت نابهنجار خانوادگی اشان و گاه در بیان عمومی تر

به وضعیت زنان در جامعه اشاره دارد.بیان افکار حق طلبانه و مطالبات اجتماعی-فرهنگی

اگرچه به کندی به حیطه ی شعر رسوخ یافت ولی به سرعت و با شتابی فزاینده گسترش

پیدا کرد.اما این شاعران گرچه خود از نخستین معترضان به وضعیت اسفبار زن در جامعه ی

ایرانی هستند اما با پرهیز از هرگونه انتقاد نسبت به جامعه ی مردسالار در نهایت همه ی

آمال و آرزویشان در مرد شدن خلاصه می شود.(( عالمتاج قائم مقامی)) متخلص به ژاله

(ق ۱۳۶۴-۱۳۰۲) در یکی از شعرهایش صریحا به این موضوع تاکید می کند:

من نه مردم لیک در اثبات این شایستگی

شور و غوغا می کند افکار مرد آسای من

شاید از این طرز بیان بتوان به نوعی ناامیدی در عدم بهبود شرایط نابسامان زن و محکوم بودن

به پذیرش این موقعیت تا ابد رسید.تصویر ناخوشایند و دردناکی که به شعر این زنان راه پیدا

کرده است ناشی از پذیرش جنس دوم بودن و بی ثمر دانستن تلاش در احقاق حقوق

از دست رفته ی آنان است.اگرچه بعدها در شعرهای سروده شده توسط زنان شاعری همچون

((فخر عدل خلعتبری)) مادر سیمین بهبهانی بر این تصور خط بطلان کشیده می شود:

صبا ز قول من این نکته را بپرس از مرد

چرا ضعیفه در این ملک نام من باشد

اگر ضعیفه منم از چه رو به عهده ی من

وظیفه پرورش مرد پیلتن باشد

در این شعر فخر عادل خلعتبری بدون احساس شرم و گناه از زن بودن خود به ضعیفه نامیده شدن

زنان اعتراض می کند.البته در این میان برخی از مردان شاعر نیز به جرگه ی حمایت از حقوق

زنان پیوستند و با سرودن اشعاری کوشیدند تا در جهت رفع تبعیض از این قشر گام هایی بردارند

مانند ((میر زاده عشقی)) که منظومه ی کفن سیاه را درباره ی وضعیت زنان ایرانی سرود یا

((رهی معیری )) که در برخی از شعرهایش به حق رای نداشتن زنان اعتراض کرد.

جان بابا هر شب این شوریده دل

با من شوریده سر در گفت و گو ست

کز چه دارد مرد عامی حق رای

لیک زن با صد هنر محروم از اوست

(۱۳۲۲-محمد حسن رهی معیری)

اگر از این چند مورد استثنا بگذریم تحقیر زنان توسط مردان بخصوص در ترانه های به جا مانده

از دوران قاجار نمودی آشکار دارد.تحقیری که با انتساب القاب زشت و بد و بیراه به زنان همراه

می شود.در واقع از ترانه های این دوران که به علت رعایت پاره ای مسائل ذکر مستقیمشان

جایز نیست.اینگونه استنباط می شود که مردان سراینده ی این قبیل ترانه ها هر آنچه را که

در مورد زنان نمی پسندیدند در ترانه هایشان هدف قرار داده و به تحقیر آن پرداخته اند.

گاهی نیز صرفا داشتن خصومت با یک مرد در جایگاه شوهر یا پدر باعث کشیده شدن

همسر یا دختر او به حیطه ی ترانه هایی از آن دست می شود.تحقیر بی اساسی که ریشه در

جهالت افرادی دارد که سعی در تزریق افکار پوسیده ی خود به کل جامعه دارند.و گذر زمان

عبث بودن این تلاش را به اثبات رسانده است.زنان در طول تاریخ نشان داده اند که هیچ گونه

ظلمی را نسبت به خود نمی پذیرند.این دادخواهی ها برای نخستین بار در قالب شعر

به تصویر کشیده می شود.شعرهایی با درون مایه های مختلفی نظیر عشق حرمان اندوه

و آرزو.اشعار غریبی که فراتر از شعرند چرا که با جوهر دل نگاشته شده اند.جوهر ماندگار

محو نشدنی و گاه خونینی که بی شک جز شکست سکوت قرن ها نمی تواند باشد.

پ.ن:

منابع:

کتاب زن آرمانی زن فتانه دکتر آذین حسین زاده

تذکره ی اندرونی (شرح احوال و شعر شاعران زن در عصر قاجار تا پهلوی اول) بنفشه حجازی

کتاب زنان ترانه بنفشه حجازی

آزاده رهی معیری

سایت اینترنتی دکتر الهی قمشه ای

parandeyebiashiyan — Sun, 04 May 2008 08:10:18 GMT

این روزها گرفته و گیجم، مجال نیست

حتی برای شعر کمی شور و حال نیست

دیگر همه به حال بدم خو گرفته اند

دلتنگی ام برای عزیزان سوال نیست

تقویم خاک خورده و از یاد رفته ام

در من نشان تازه ای از ماه و سال نیست

بگذار برگ های مرا باد پر دهد

بگذار نا تمام بمانم،خیال نیست

من خود به چشم دیده ام این را که گفته اند

هر جا که شوق پر زدنی هست، بال نیست

ای دست مرگ، میوه ی عمر مرا بچین

باور کن این که در دل من مانده،کال نیست.

۸۷/۲/۱۲

parandeyebiashiyan — Tue, 15 Apr 2008 20:24:18 GMT

پیش خودم فکر کردم هر چند وقت یکبار به روز کردن این وبلاگ با یک شعر

کار خسته کننده ایست.می خواهم در این وبلاگ خودم را بگویم.اما این بار

با نام شناسنامه ای ام...

مریم علی اکبری متولد گرگان به شماره شناسنامه ی ۲۹۹

این روزها از کلمه لبریزم اما جز یادداشت های روزانه چیزی نمی نویسم

می خواهم کلمات را زندانی کنم.زندانبان خوبی اگرچه نیستم اما

بعضی شعرها به نگفتن زیباست.روی کاغذ که می آید رنگ و بوی زمینی می گیرد

و از یاد می رود.سکوت می کنم و در این سکوت صدای شعرترین شعرها زندانیست.

نویسنده ی عزیزی می گفت: فضای شعرهایت سیاه است.زندگی تنها غم نیست

جهان بینی ات را تغییر بده.

اما من غم را دوست دارم نه اینکه خیلی آدم غمگینی باشم اما معتقدم تا همیشه

می توان از غم نوشت اما شادی ناپایدار است.گاهی هست و گاهی نیست.

عوض کردن این جهان بینی یعنی عوض شدن من.

من چگونه می توانم این نباشم.منی که بیست و سه سال با این روح سرکش و ناآرام

زیسته ام چگونه امروز پوست بیندازم و انسانی دیگر شوم؟

شبیه آن پرنده ی زندانی که آواز دلتنگی اش به گوش دیگران قشتگ بود.دیگرانی که

درد نهفته در شعر را نمی بینند.همین که وزن و قافیه و کلمات دست به دست هم دهند

و گوش را بنوازند برایشان کافیست.دیگر چه فرق می کند این درد سینه سوز

یاد شعر دل پرنده افتادم.شعری با حال و هوای نوجوانانه که حال و هوای این روزهایم را

خوب درک می کند.

دل پرنده

دوباره پشت پنجره

پر از صدای بال بود

دل پرنده در قفس

اسیر این خیال بود

***

درون ذهن خسته اش

صدای بال می شنید

چگونه می شد از قفس

به سوی این صدا رسید؟

***

چه روزها که با دلی

شکسته گریه کرده بود

ترانه ای از این صدا

به خانه هدیه کرده بود

***

صدای گریه های او

به گوش ها قشنگ بود

غمی نبود اگر کمی

دل پرنده تنگ بود

۸۶/۱۱/۳۰

parandeyebiashiyan — Mon, 10 Mar 2008 14:03:18 GMT

سلام

نمی خواستم دوباره وارد این فضا بشوم اما ..این روزها تشنه ی برآوردن فریادم

شاید گوشی برای شنیدن پیدا شود در این مدت شعر بسیار گفته ام.شعرهایی بی خواننده

فریادهایی خاموش.

هر چند هنوز هم خواب زمستانی را به دیدن زشتی های دنیا ترجیح می دهم .

گلایه

آه ای خدا،خدای دل خسته

با من بگو که این من تنها کیست؟

این من که مرده است و درون او

جز هق هق شبانه صدایی نیست

***

بی آرزو، در این شب بی پایان

مانده است با دو دیده ی غمبارش

جز اشک های یخ زده یاری نیست

تنها غم است تشنه ی دیدارش

***

در آن نگاه خسته ی او دیگر

جز انعکاس فاجعه چیزی نیست

آه ای خدا که قادر و دانایی

با من بگو که این من حیران کیست؟

***

آخر بگو چه شد که در او جان داد

یکباره شور و حال پریدن ها

با یک دل شکسته و نالان ماند

عمری اسیر در قفس دنیا

***

گویند دور از این قفس تاریک

در یک دیار گمشده دنیاییست

آه ای خدا،بگو که در آن دنیا

آیا برای خستگی ام جاییست؟

۸۶/۷/۱